Ζώρας Λεωνίδας

Από Musipedia

(Σπάρτη 1905 - Αθήνα 1987). Εκλεκτός συνθέτης, διευθυντής ορχήστρας και μουσικός παιδαγωγός με μεγάλη προσφορά. Σπούδασε βιολί με τον Γ. Λομπιάνκο στα Ωδεία Αθηνών (1919-20) και Ελληνικό (1919-24). Επίσης, διεύθυνση ορχήστρας με τον Μπούτνικωφ και τον Μητρόπουλο και σύνθεση με τον Λαυράγκα και τον Ριάδη. Παράλληλα σπούδασε και τραγούδι (τενόρος) με την Αργυρώ Γκίνη. Οι σπουδές του συνεχίστηκαν με τον Καλομοίρη στο Εθνικό Ωδείο (1926-38), όπου ταυτόχρονα δίδασκε και διηύθυνε τη χορωδία του Ωδείου (από το 1928 ενώ ήδη από το 1927 είχε εμφανιστεί ως διευθυντής ορχ.). Υπήρξε συνιδρυτής και βασικός αρχιμουσικός του υπό τον Καλομοίρη "Εθνικού Μελοδραματικού Ομίλου" (1933-1936) και διευθυντής συμφωνικών συναυλιών του Εθνικού Ωδείου (1936-38), αρχιμουσικός της ΕΛΣ και συνεργαζόμενος μαέστρος της Συμφωνικής του ΕΙΡ (1940-1958). Στο μεταξύ μόλις τελείωσε το γυμνάσιο, παρακολούθησε για 2 χρόνια μαθήματα στη Νομική Σχολή, την οποία εγκατέλειψε για να εξασκήσει ποικίλα ευκαιριακά επαγγέλματα (γραφέας, διορθωτής τυπογραφείου, υπάλληλος φαρμακαποθήκης, κ.ο.κ.), χωρίς όμως να διακόπτει τις μουσικές του σπουδές. Τελικά διορίστηκε στην Εθνική Τράπεζα και μετά στην Τράπεζα της Ελλάδος, που την εγκατέλειψε το 1938 για να επιδοθεί αποκλειστικά στην τέχνη. Τότε πήγε ως υπότροφος του Κασσαβετείου κληροδοτήματος στο Βερολίνο και σπούδασε στην εκεί Κρατική Μουσική Ακαδημία (1938-1940). Δάσκαλοι του στη διεύθυνση ορχ. ήταν ο Γκμάιντλ, ο Σμάλστιχ και ο Φ. Στάινι και στη σύνθεση ο Μπλάχερ, ο Γκράμπνερ και ο Χέφφερ. Το 1940 επέστρεψε και διορίστηκε αρχιμουσικός της Λυρικής Σκηνής ώς το 1958, που εγκαταστάθηκε στο Βερολίνο και διετέλεσε διευθυντής ορχήστρας της Γερμανικής Όπερας και του Ραδιοφωνικού Σταθμού Rias του Δ. Βερολίνου (1958-68), διευθύνοντας παράλληλα διάφορες ορχήστρες. Κατόπιν επέστρεψε και ανέλαβε καλλιτεχνικός διευθυντής του Εθνικού Ωδείου (1968-75) διδάσκοντας και θεωρητικά (στους κατά καιρούς μαθητές του και οι: Μιχάλης Βούρτσης, Γιάννης Αναστ. Γλαντζής, Παρασκευάς Χ. Γουσέτης, Αναστάσιος Διακογιώργης, Δημήτρης Δραγατάκης, Δημήτρης Καψωμένος, Ιωσήφ Μπενάκης, Χρύσανθος Θ. Μουζακίτης, Νικηφόρος Νευράκης, Βασίλειος Χαραμής, Νίκος Χοτζέας, κ.ά.). Στη διάρκεια της σταδιοδρομίας του διηύθυνε στο Παρίσι (1946), τη Λειψία (1957), το Βερολίνο, τη Δρέσδη, τη Βαρσοβία, κ.ο.κ., ενώ έργα του εκτελέστηκαν σε Ρώμη, Παρίσι, Βιέννη, Βερολίνο, Μόναχο κ.λπ. Διετέλεσε μέλος ΔΣ της ΕΕΜ (όντας ιδρυτικό μέλος) και γεν. γραμματέας του ΔΣ του Εθνικού Ωδείου. Από το 1975 ώς το 1981 ήταν μέλος στο ΔΣ της Ελληνικής Ραδιοφωνίας. Μετέφρασε λιμπρέτα μελοδραματικών έργων· επίσης δημοσίευσε αρκετά μουσικά άρθρα στις εφημερίδες και τα περιοδικά. Τέλος, σημειώνουμε ότι πρώτη σύζυγός του ήταν η Κρινώ Καλομοίρη. Ως συνθέτης (αρχικά της "Εθνικής Σχολής" και κατόπιν, ενός τονικά αδέσμευτου ύφους) ασχολήθηκε απο το 1927 με όλα τα είδη της μουσικής, εκτός από το μελόδραμα. Έγραψε: Α) για ορχήστρα: "Νυχτιάτικο τραγούδι" για τσέλο και ορχ. δωματίου (1927), "Βιολαντώ" συμφωνικό σκίτσο (1931-32), "Χορός κλέφτικος" (1934), "Θρύλος" συμφωνικό ποίημα (1936), "Τα παιδιάστικα" σουίτα για μικρή ορχ.(1936, από ομώνυμο έργο για πιάνο του 1928), "Μικρό αρχαϊκό πρελούντιο" (1945), "Στους αγρούς" συμφωνική σουΐτα (1947), "Συμφωνία" (1943-47, αναθεώρηση 1950. Δόθηκε σε Α' εκτέλεση από την ΚΟΑ στις 16.4.1950 υπό τη διεύθυνση του συνθέτου), "Κοντσερτίνο για βιολί και 11 ξύλινα πνευστά" (1950), "Συμφωνία για έγχ." (1972, μεταγραφή του κουαρτέτου για εγχ. 1966), κ.λπ. Β) μουσική δωματίου: "Νανούρισμα" (για βιολί-πιάνο, 1927), "Καπρίτσιο" (για σάλπιγγα και πιάνο, 1928), "Φαντασία σε Παραδοσιακό Ρυθμό" (για 2 βιολιά και πιάνο, 1928), "Ελληνικός Χορός" (για πιάνο, 1931), "Σονάτα για πιάνο και βιολί" 1950), "Σονάτα για πιάνο" (1956), "Σονατίνα για τσέμπαλο ή πιάνο" (1961), "Διήγημα" (για τούμπα, 1972), κ.λπ. Γ) φωνητική μουσική: "Σκίτσα" (10 τραγούδια διαφόρων ποιητών, για διάφορες φωνές και ορχ. ή πιάνο, 1925-36), "Κατοχή" (σε επίγραμμα Α. Πατρικίου-Ιακωβίδου, για πιάνο και απαγγελία, 1945), "Στη γης αυτή" (ποίηση Βάρναλη, για πιάνο και απαγγελία, 1948), "Το κουφάρι του Νταλίκη" (ποίηση Α. Δαμιανού, για πιάνο και απαγγελία, 1950), "Ύμνος των χαμένων πατρίδων" (σε ποίηση Σπεράντσα, για χορωδία και ορχ. ή για βαρύτονο-πιάνο, 1951), "Η ψυχή μας αύριο κάνει πανιά" (9 τραγούδια σε ποίηση Σεφέρη, για φωνή και ορχ. ή πιάνο, 1951-1956), "Αιωνία η Μνήμη" (για ανδρική χορωδία "α καππέλλα", 1953), "Τα Δώρα της Αγάπης" (στιχοι Γ. Καραπάνου, για γυναικεία χορωδία "α καππέλλα", 1957), κ.λπ. Δ) τραγούδια: "Αποκριά της Παλιάς Αθήνας" (1930), "Τρεις Μικρές μελωδίες" (δημοτική ποίηση, 1948), "Τα Νοσταλγικά" (6 τραγούδια για φωνή-πιάνο, 1948), "Ακαριαία" (9 χάι-κάι σε στίχους Σεφέρη, 1950), "Η Προσφορά" (στίχοι Γ. Θ. Βαφόπουλου, 1952-56), "Νηπενθή και Σάτιρες" (στίχοι Κ. Καρυωτάκη, 1952-56), "14 Ποιήματα του Καβάφη" (1956-60), "Τα τραγούδια της Μικρής Ελένης" (στίχοι Μαρίνας Κρασσά-Ζώρα, 1961), κ.λπ. Έγραψε επίσης διηγήματα, ποιήματα, κ.λπ. (Περισσότερες πληροφορίες μπορούν να αναζητηθούν σε άρθρο του Θ. Ταμβάκου: εφημερίς «Νέοι Αγώνες Ηπείρου» 21.3.1995).

Πηγές

• Τάκης Καλογερόπουλος, Λεξικό της Ελληνικής μουσικής, εκδόσεις Γιαλλελή, 2001