Παλλάντιος Μενέλαος

Από Musipedia

του Γεωργίου (Πειραιάς 1914). Διαπρεπής συνθέτης, μουσικός παιδαγωγός και μέλος της Ακαδημίας Αθηνών. Στη μακρόχρονη σταδιοδρομία του διετέλεσε καθηγητής μουσικής στη Μέση Εκπαίδευση (από το 1935 και, επί σειρά ετών, στην τότε ΕΑΣΑ), καθηγητής του Ωδείου Πειραιώς (απο το 1933) και από το 1950 υποδιευθυντής του (ώς το 1962), καθηγητής του Ωδείου Αθηνών (από το 1936), κατόπιν διευθυντής του (1963-1986), ιδρυτής και διευθυντής της Χορωδίας Πειραιώς (1932-1940), διευθυντής της Χορωδίας Αθηνών (1959-1970), γενικός διευθυντής της ΕΛΣ (1964-67), πρόεδρος ΔΣ της ΕΛΣ (1974-76), ακαδημαϊκός (από το 1969), πρόεδρος τάξεως Γραμμάτων-Τεχνών (1975), γραμματέας Πρακτικών Ολομελείας, πρόεδρος της Ακαδημίας Αθηνών (1983), γενικός γραμματέας (1984-90), ιδρυτής και πρόεδρος της "Ελληνικής Μορφωτικής Εταιρείας" (από το 1973), αρχιμουσικός του Εθνικού Θεάτρου, γενικός γραμματέας του Συνδέσμου Ελλήνων Συνθετών, τακτικό μέλος (από το 1983) της Τιβεριανής Ακαδημίας της Ρώμης (Academia Tiberina di Roma), πρόεδρος του "Μουσικού και Δραματικού Συλλόγου-Ωδείο Αθηνών-1871" (από το 1986), επίτιμος πρόεδρος Συλλόγου Γλυπτών και πρόεδρος του Ιδρύματος "Τζίνα Μπαχάουερ". Πολλά φημισμένα ξένα λεξικά, όπως το «Larousse de Musique», η «Histoire Universelle de la Musique Moderne» του Λαντόφσκι, το «Politikens Musikleksikon» της Κοπεγχάγης, το «Musiklexikon» του Ρήμαν, το «Grove’s Dictionary of Music and Musicians» του Λονδίνου, το «Who's who in Europe» των Βρυξελλών, η «Μεγάλη Σοβιετική Εγκυκλοπαίδεια», κ.λπ., του αφιέρωσαν σελίδες τους (όπως και όλα τα Ελληνικά Λεξικά και οι Εγκυκλοπαίδειες).
Έχει τιμηθεί με σημαντικά Μετάλλια και Παράσημα, όπως τον Χρυσό Σταυρό του Τάγματος Γεωργίου Α', τον Ταξιάρχη του Τάγματος της Αξίας της Ιταλίας, το Χρυσό Μετάλλιο της Πόλεως των Παρισίων, κ.λ.π.

[επεξεργασία] Μαθητές

Στους κατά καιρούς μαθητές του και οι (αλφαβητικά): Έπη Αγγελίδου, Ντιάνα Βρανούση, Σωτήρης Δημητριάδης, Γιώργος Διαμαντής, Αναστάσιος Καζιάνης, Λεωνίδας Κανάρης (βλ. Σύγχρονοι συνθέτες), Μπάμπης Κανάς, Λάζαρος Κουζηνόπουλος, Χρήστος Λεοντής, Γεώργιος Μέντζος, Γιώργος Μηνάς, Θάλεια Μοίρα, Ζουζού Νικολούδη, Δημήτρης Ν. Ντουφεξιάδης, Νίκος Ξανθούλης, Αναστάσιος Ξηράκης, Ρένα Παπαλάμπρου-Ανδρέου, Λένα Ρες, Κων/νος Σαμοίλης, Νέστωρ Α. Ταίηλορ, Δημήτρης Φωτόπουλος, Μαλκίτα Χάγουελ, κ.ά.

[επεξεργασία] Εργογραφία (επιλογή)

Ως διευθυντής της Χορωδίας Αθηνών παρουσίασε (με σύμπραξη της ΚΟΑ υπό τη διεύθυνσή του) κορυφαία έργα του διεθνούς συμφωνικού-χορωδιακού ρεπερτορίου ("Πάθη κατά Ιωάννη" και "Ορατόριο των Χριστουγέννων" του Μπαχ, "Μεσσία" του Χαίντελ, "4 Εποχές του Έτους" του Χάυντν, "Ορφέα" του Γκλούκ, "Ρέκβιεμ" του Φωρέ, κ.λ.π.).
Ως γενικός δ/ντής της ΕΛΣ, ανέβασε σε Α' εκτέλεση διάφορα κλασικά και σύγχρονα έργα του διεθνούς μελοδραματικού ρεπερτορίου (καθώς και επαναλήψεις καθιερωμένων λυρικών αριστουργημάτων) με τη συμμετοχή διάσημων Ελλήνων και ξένων καλλιτεχνών.
Ως εξέχων μουσικογνώστης (αλλά και ως γενικά καλλιεργημένη προσωπικότητα) έδωσε γλαφυρές διαλέξεις σε όλη την Ελλάδα, έγραψε άρθρα σε εφημερίδες και περιοδικά, πραγματοποίησε ομιλίες στο Ραδιόφωνο και με ποικίλη δραστηριότητα, αγωνίστηκε για τη διάδοση της μουσικής και γενικότερα της τέχνης.
Ασχολούμενος με την ποίηση (και ανήκοντας στους δεινότερους χειριστές της ελληνικής γλώσσας που ανέδειξε ποτέ ο μουσικός χώρος) εκτός από την πρωτότυπη εργασία του ("14 ποιήματα", κ.λ.π.), μετέφρασε έργα του Μπωντλαίρ και άλλων Γάλλων ποιητών. Δημοσίευσε επίσης τα εξής φιλολογικά πονήματα: "Ατάκτως ερριμμένα" (1990), "Τεύχος πολύθροον" (1991), "Απλά εστί της αληθείας έπη" (1993).
Ως ακαδημαϊκός, ανέπτυξε πολύπλευρη διοικητική δράση.
Ως συνθέτης, παρουσιάστηκε στο κοινό με τα πρώτα του τραγούδια (σε στίχους Κ. Χατζόπουλου, Λ. Μαβίλη και Ζ. Παπαντωνίου) σε ηλικία 19 ετών. Από τότε, τα διάφορα έργα του για κάθε είδος μουσική: συμφωνικά έργα, έργα για πιάνο, μουσική δωματίου, τραγούδια, μουσική μπαλέτου, υποκρούσεις σε 8 αρχαίες τραγωδίες του Εθνικού Θεάτρου, μουσική στη "Σίβυλλα" του Σικελιανού (ΚΘΒΕ 1962) και σε σύγχρονα θεατρικά έργα ("Στην κάψα του καλοκαιριού" του Θ. Συναδινού), μουσική σε 4 αμερικάνικες και 6 ελληνικές ταινίες («Καταδρομή» 1946, «Κατέστρεψα μια νύχτα τη ζωή μου», «4 σκαλοπάτια», «Αμάρτησα για το παιδί μου» 1950, «Ματωμένα Χριστούγεννα» 1950 του Γιώργου Ζερβού, κ.λ.π.), πολλές εναρμονίσεις και ενορχηστρώσεις ελληνικών δημοτικών τραγουδιών, κ.λ.π., τον καθιέρωσαν στο εξωτερικό και το εσωτερικό και οι επανειλημμένες εκτελέσεις τους συνάντησαν ζωηρή απήχηση. Τα κυριότερα μουσικά έργα του είναι: α) για φωνή και ορχ.: "Αντιγόνη" (μουσική τραγωδία σε μετάφραση του συνθέτη από τον Σοφοκλή, για φωνητικό κουαρτέτο, αντρική χορωδία και ορχήστρα, 1942). "Έτσι μίλησαν οι προφήτες" (κατά Αββακούμ, Ιωήλ, Ιεζεκιήλ, Ιερεμία, Ησαΐα, Μαλαχία και "Ψαλμούς", σε μετάφραση του συνθέτη, για αφηγητή, τενόρο-αντρική χορωδία, μεσόφωνο-γυναικεία χορωδία και ορχήστρα, 1948). "Κύκλος" (12 τραγούδια σε ποίηση του συνθέτη, για φωνή και ορχήστρα, 1971). Επίσης μουσική για τις αρχαίες τραγωδίες "Ορέστεια" (1949), "Εκάβη" (1955), "Οιδίπους επί Κολωνώ" (1958), "Ηλέκτρα" Σοφοκλή (1961), "Άλκηστις" (1963), "Ίων" (1964). β) μπαλέτα: "Πομπή στον Αχέροντα" (1942), "Προσευχή σε αρχαίο ναό" (1942), "Ηλέκτρα" (1944), "Πενθεσίλεια" (1944), "3 αρχαϊκές σουίτες" (1949), "Ελληνικό Τρίπτυχο" (1960), "Όνειρο" (στη μουσική της "Μικρής Σουΐτας" ή των "Παιχνιδιών στο πιάνο", 1966). γ) συμφωνικά: "Φως στη ζωή" (συμφωνικό ποίημα, 1940), "Μικρή σουίτα" (τα "Παιχνιδια στο πιάνο" ενορχηστρωμένα, 1940), "Μοιρολόι και χορός" (1941), "Πρελούντιο" (1941), "Σουίτα σε παλιό στυλ" (για έγχορδα, το πιο πολυπαιγμένο έργο του, 1941), "Τραγικό ποίημα" (στην «Τρελλή μάνα» του Σολωμού, για έγχορδα, 1953). "Προσευχή στην Ακρόπολη" ή «Ελλάς 1940» (1942, Α΄εκτέλεση από την ΚΟΑ στις 11.4.1943), «Νάρκισσος» (συμφωνικός μύθος, 1942), "Ελληνική κλασική εισαγωγή" (1944. Δόθηκε σε Α' εκτέλεση από την ΚΟΑ στις 4.3.1945 με μαέστρο τον Φ. Οικονομίδη), «6 κομμάτια για ορχήστρα» (<i>1945. Α΄εκτέλεση από την ΚΟΑ στις 23.11.1947 με μαέστρο τον Φ. Οικονομίδη), «Συμφωνία σε Σι ύφ. μείζ.» (1948. Α' εκτέλεση με την ΚΟΑ στις 4.3.1951 με μαέστρο τον Θ. Βαβαγιάννη), "Ντιβερτιμέντο", «Σακόν» («Chaconne», για μικρή ορχήστρα 1957, για μεγάλη ορχήστρα 1963. Δόθηκε σε Α' εκτέλεση από την ΚΟΑ στις 4.3.1963 με μαέστρο τον Θ. Βαβαγιάννη), «Κοντσέρτο για πιάνο» (1958. Η Α' εκτέλεση από την ΚΟΑ στις 24.11.1969 με μαέστρο τον Δημ. Αγραφιώτη και σολίστ τη Μαρία Χαιρογιώργου-Σιγάρα). δ) μουσική δωματίου: «Σονάτα» (για βιολί και πιάνο, 1940), "Σουίτα σε παλιό στυλ" (για βιολί και πιάνο, 1941), «Χαμπανέρα» (για βιολί και πιάνο, 1942) «5 χαρακτηριστικά κομμάτια» (για όμποε, κλαρινέτο και φαγκότο, 1961), «Διάλογοι» (για βιολί και τσέλο, 1981). ε) για πιάνο: "Παιχνίδια στο πιάνο" (1939), «Σονατίνα» (1942), «Κρητικός χορός» (1942), «4 πρελούντια» (1946), «Σονάτα σε 3 μέρη» (1983), «Ελληνική σουίτα» (1987). Τέλος, το πιο επιτυχημένο ίσως τμήμα του έργου του: τα 40 τραγούδια του για φωνή και πιάνο σε στίχους Ελλήνων ποιητών, από το «Δεν γυρεύω ξένο» (ποίηση Κ. Χατζόπουλου, 1932) και τα «3 τραγούδια» (ποίηση Ζ. Παπαντωνίου, Λ. Μαβίλη και Ν. Λαπαθιώτη, 1936) ώς τα «3 τραγούδια» (σε ποίηση Ιωάννας Τσάτσου, 1986). Ανάμεσά τους, ορισμένα όπως: «Κοιμητήρι», «Μια στο καρφί και μια στο πέταλο», «Lacrimae Rerum» («Δάκρυα πραγμάτων», στο γνωστό αριστουργηματικό ποίημα του Πορφύρα), «Το τραγούδι που κλαίει», «Δειλινό», «Στροφούλες», «Γιαρούμπι», «Πέρασες», «Στον τραγουδιστή», «Γύφτοι», «Ήσουν μικρή», κ.λ.π. θεωρούνται κομψοτεχνήματα, κατατασσόμενα στα καλύτερα δείγματα που έχει να παρουσιάσει το πραγματικά έντεχνο Ελληνικό Τραγούδι, προσθέτοντας στον δημιουργό τους, κοντά στον τίτλο του ευρωπαίου συμφωνιστή, και εκείνον του «συμβεβλημένου» (μα αρκούντως ανεξάρτητου) εταίρου της Εθνικής μας Σχολής.

Πηγές

• Τάκης Καλογερόπουλος, Λεξικό της Ελληνικής μουσικής, εκδόσεις Γιαλλελή, 2001