Παναρμόνια

Από Musipedia

Όταν τα Χριστούγεννα του 1970 ορισμένοι νέοι μουσικοί με επικεφαλής τον γράφοντα, απογοητευμένοι από την περιρρέουσα πολιτική και πολιτισμική ατμόσφαιρα και γνωρίζοντας τις δυσκολίες, αποφάσισαν να ιδρύσουν Συμφωνική Ορχήστρα με την ονομασία «Παναρμόνια» για να τροφοδοτήσουν με ακηδεμόνευτα μορφωτικά και καλλιτεχνικά εναύσματα το ελλ. κοινό, δεν φαντάζονταν τη μεγάλη απήχηση που θα συναντούσε αυτή τους η προσπάθεια. Σε πολύ σύντομο διάστημα μαζί τους συστρατεύτηκε ο ανθός των νέων μουσικών της Αθήνας (που ασφυκτιούσε από την καθολική έλλειψη ενδιαφέροντος και ευκαιριών) καθώς και το μεγαλύτερο μέρος των αντιστασιακών διανοουμένων της εποχής (που αντιλαμβάνονταν τις επωαζόμενες φιλελεύθερες πνευματικές προοπτικές). Τότε δημοσιογράφοι παντός διαμετρήματος προθυμοποιήθηκαν να κοινολογούν καθημερινά τις προόδους και τα πεπραγμένα της καινούργιας μουσικής κίνησης, το Ωδείο Αθηνών παραχώρησε την Αίθουσα Τελετών του για τις δοκιμές της Ορχ., χρηματικά βοηθήματα προσφέρθηκαν από ιδιώτες (για έναν Φορέα που είχε ως μόνη πρόσοδο τις συνδρομές των μελών του) και το Σωματείο «Μουσικά Νειάτα Ελλάδος» ανέλαβε τη διοργάνωση της 1ης πανηγυρικής συναυλίας, που δόθηκε στο Θέατρο «Ρεξ» με 44 μουσικούς υπό τη διεύθυνση του γράφοντα (23.5.1971). Στη συναυλία, που ήταν αφιερωμένη στη μνήμη του Δημ. Μητρόπουλου (παίχτηκε μετά από 35ετία λήθης το έργο του «Ιππόλυτος Στεφανηφόρος», μουσική για την ομώνυμη τραγωδία του Ευριπίδη) παρουσιάστηκαν 6 ακόμα συμφωνικά έργα, τα 5 σε Α΄ εκτέλεση (εκ των οποίων τα 3 ελληνικά) ως απτό δείγμα των καλλιτεχνικών προθέσεων της καινούργιας Ορχήστρας. Η μεγάλη επιτυχία αυτής της συναυλίας καθώς και οι επακόλουθες ευνοϊκές κριτικές που δημοσιεύτηκαν στα ΜΜΕ έκαναν την Ορχήστρα ευρύτερα γνωστή, με αποτέλεσμα να πυκνώσουν τις τάξεις της φιλοπρόοδοι φοιτητές, που μπορεί να μην είχαν καμιά σχέση με τη μουσική και εν γένει την τέχνη αλλά έβλεπαν στην Ορχ. τον πολυπόθητο πνευματικό Φορέα που θα μπορούσε να αντισταθεί σθεναρά στον σκοταδισμό της δικτατορίας (τότε, που ώς και η Ακαδημία Αθηνών ήταν προσκυνημένη...). Αυτό οδήγησε την όλη κίνηση να μετουσιωθεί επισήμως στον «Πνευματικό και Καλλιτεχνικό Σύλλογο Νέων <Παναρμόνια>», με 7μελές Συμβούλιο (πρόεδρος ο γράφων και γενικός γραμματέας ο Θανάσης Τσούρας, μετέπειτα υπουργός των κυβερνήσεων του «Πασόκ») και γραφεία σε ολόκληρο τον 8ο όροφο του κτιρίου Θεμιστοκλέους 23-25 (που ευγενικά παραχώρησε ο φιλοπρόοδος καθηγητής υψηλής τεχνολογίας Κίμων Μακρής). Ταυτόχρονα, ο Φιλολογικός Σύλλογος «Παρνασσός» προθυμοποιήθηκε να φιλοξενήσει δωρεάν στη μεγάλη του Αίθουσα όλες τις Εκδηλώσεις της «Παναρμόνια», ενώ φίλοι τυπογράφοι προσέφεραν τη δουλειά τους, ώστε τα πολυάριθμα έντυπα και προγράμματα της «Παναρμόνια» να κοστίζουν μόνο το χαρτί τους! Έτσι ο Σύλλογος, παρά τις σχεδόν ανύπαρκτες οικονομικές του προσόδους, γιγαντώθηκε. Οργάνωσε δανειστική μουσική βιβλιοθήκη-δισκοθήκη, δημιούργησε από τα σπλάγχνα του Μουσικά Σύνολα (όπως το Κουιντέτο Πνευστών «Παναρμόνια»), έδωσε συναυλίες εκτός Αθηνών (σε Θεσ/νίκη, Δελφούς), διοργάνωσε στην Γκαλερί «Ώρα» εκλαϊκευμένο Σεμινάριο για τη Μουσική (με ομιλητές τους: Χ. Ξανθουδάκη, Χ. Κανά και τον γράφοντα) και παρουσίασε στον «Παρνασσό» διάφορα ρεσιτάλ γνωστών καλλιτεχνών (Γιώργου Φραγκουλάκη-τραγούδι, Νικολάου Αστρ(ε)ινίδη-πιάνο, Μαρίας Απέργη-τραγούδι, Μαρίας Καλογρίδου-πιάνο, Αντώνη Ζαχόπουλου-βιολί, Δέσποινας Κάτσαρη-τραγούδι, Βαγγέλη Μπουντούνη-κιθάρα) που συνοδεύτηκαν στο πιάνο από τους γνωστούς πιανίστες-καθηγητές: Γ. Πλάτωνα, Δημ. Μιχαηλίδη και Κ. Γαϊτάνο. Αξιοσημείωτο και το ότι στο ρεσιτάλ Μπουντούνη (15.3.1972) παίχτηκε για πρώτη φορά στην Ελλάδα το Κοντσέρτο για κιθάρα και ορχ. του Βιβάλντι με συνοδεία ορχήστρας και όχι πιάνου! (διηύθυνε ο γράφων). Στις 27.2.1972 δόθηκε στο κατάμεστο Θέατρο «Ρεξ» η 2η συναυλία της «Παναρμόνια» (που ήταν αφιερωμένη στη μνήμη του Δ. Λαυράγκα) με σολίστ τον ομποΐστα Ευάγγελο Χριστόπουλο (που υπήρξε από την πρώτη στιγμή της ίδρυσης «η πάλλουσα ψυχή» της όλης Κίνησης). Η Ορχήστρα, που τώρα είχε μετεξελιχθεί σε πλήρες συμφωνικό Σύνολο συμβολικά αμειβόμενο, παρουσίασε υπό τη διεύθυνση του διπλωματούχου νέου αρχιμουσικού Ευθυμίου Καβαλλιεράτου (κατοπινού δ/ντού της ΣΟ της ΕΡΤ) μεταξύ άλλων έργων και τη Συμφωνία αρ. 27 του Μότσαρτ σε Α΄ ελλ. εκτέλεση (!), αναγκάζοντας τον έγκριτο μουσικοκριτικό Γ. Λεωτσάκο να συγκρίνει στην εφημερίδα «Τα Νέα» την «Παναρμόνια» με την ΚΟΑ, αποφαινόμενος ότι η «Παναρμόνια» υπερείχε μουσικά της ΚΟΑ (!!)...κάτι που ασφαλώς δεν συνέβαινε, αλλά τηρουμένων των αναλογιών θα μπορούσε να συμβεί, αν ο Σύλλογος αποδεχόταν τις παχυλές επιχορηγήσεις που μάταια προσέφερε η χουντική Κυβέρνηση προκειμένου να τον προσεταιριστεί...Αλλά για τον έλεγχο της «Παναρμόνια» ήδη έριζαν και άλλοι μεγαλόσχημοι Φορείς (πολιτικοί και μη), όπως και η Αμερικανική Πρεσβεία, που έκανε δελεαστικότατη προσφορά χορηγίας (μέσω Αμερικανού αξιωματούχου, ο οποίος ήρθε ειδικά στην Αθήνα για να συναντήσει Επιτροπή του Συλλόγου και συστήθηκε ως ο μορφωτικός υπεύθυνος Ανατολικών Υποθέσεων του Σταίητ Ντηπάρτμεντ). Όμως ο ιδρυτικός πυρήνας της «Παναρμόνια» ήταν ανένδοτος στις καταστατικές του προθέσεις για ακηδεμόνευτη πνευματική και καλλιτεχνική παρουσία κι αυτό, λόγω των πρόδηλων και πλουσιοπάροχων προσφορών, οδήγησε σε μεγάλες εσωτερικές τριβές και υπόγειες διαμάχες, που εντάθηκαν ακόμα περισσότερο, όταν η υφέρπουσα κρατική εχθρότητα μετατράπηκε σε ανοιχτό πόλεμο (τότε η μεν ΕΛΣ, χρησιμοποιώντας ανύπαρκτα προσχήματα, αρνήθηκε να παραχωρήσει το υπεσχημένο Ηρώδειο--ματαιώνοντας έτσι τη μεγάλη «παναρμόνια» καλοκαιρινή συναυλία του 1972, το δε αρμόδιο Υπουργείο--συνέταξε κρυφά και με συνοπτικές διαδικασίες Νομοσχέδιο: «Περί ιδρύσεως Κρατικής Ορχήστρας Νέων», ώστε να ενταχθούν στο κρατικό μισθολόγιο οι περισσότεροι μουσικοί της «Παναρμόνια» και έτσι να απομείνει ο Σύλλογος χωρίς το βασικό ανθρώπινο δυναμικό του, που τον διαφοροποιούσε από όλες τις αντιστασιακές Οργανώσεις της εποχής, καταστώντας τον πραγματικά επικίνδυνο). Όταν λοιπόν ο αείμνηστος Μ. Σέμσης (αισθανόμενος τύψεις γιατί είχε εργαστεί στην εκπόνηση του ως άνω Νομοσχεδίου) φώναξε ένα βράδυ στο σπίτι του τον γράφοντα για να του επιδείξει το πλήρες κείμενο (που, εκτός των άλλων έφερε στις σελίδες του και τη συναίνεση της πλειοψηφίας των μουσικών της «Παναρμόνια») εκείνος, εκτός από έκπληκτος, έμεινε βαθειά απογοητευμένος και μη καταφέρνοντας να αρθεί στο ύψος των περιστάσεων (και να συνεχίσει τον αγώνα, βοηθώντας εμμέσως την--παρά τις προθέσεις των συντακτών του--εθνωφελή υλοποίηση του Νομοσχεδίου) παραιτήθηκε και εγκαταστάθηκε στο εξωτερικό (Φθινόπωρο 1972) αποφασισμένος να ασχοληθεί με τις προσωπικές του καλλιτεχνικές υποθέσεις (κάτι που για πολλά χρόνια έμεινε ασυγχώρητο από τον πυρήνα των ιδρυτικών μελών της «Παναρμόνια», που γνώριζε ακλόνητα--γιατί αυτό είχε προϋπολογιστεί της ίδρυσης--ότι, παρά τα φαινόμενα αυτομολίας και τις προφανείς δυσκολίες, η παρουσία όλων των μελών του πυρήνα ήταν ικανή αφ’ εαυτής να αντιμετωπίσει κάθε αντιξοότητα). Την παραίτηση του γράφοντα ακολούθησε η παρεπόμενη διάλυση της Ορχήστρας, η αποχώρηση από τον Σύλλογο της πλειοψηφίας των μουσικών του και η εξυπακουόμενη ματαίωση της υλοποίησης του επίμαχου Νομοσχεδίου, που άφησε «στα κρύα του λουτρού» τους «συνωμότες» (ποια ελλ. Κυβέρνηση άλλωστε νομοθέτησε ποτέ για την Παιδεία και την Τέχνη χωρίς να πιέζεται από εξωεκπαιδευτικούς λόγους;). Η νέα «Παναρμόνια», χωρίς πλέον μουσικούς και υπό την προεδρία του ως τότε γραμματέα της Θανάση Τσούρα, άλλαξε καλλιτεχνικό προσανατολισμό και στράφηκε στη διοργάνωση φιλολογικών βραδινών και διαλέξεων (με τους Δ. Ιατρόπουλο, Δ. Χρηστάκη, κ.ά.) που κατέληγαν σχεδόν πάντα στο να ξεχύνονται οι ακροατές στους δρόμους, τραγουδώντας αντιστασιασιακά θούρια. Έτσι, με την ευκαιρία της εξέγερσης του Πολυτεχνείου, ο στρατιωτικός διοικητής Αθηνών, μαζί με τους φοιτητικούς Συλλόγους που μετείχαν της εξέγερσης διέλυσε και την «Παναρμόνια», κατάσχοντας την περιουσία της (που μεταξύ άλλων περιλάμβανε και τη μουσική βιβλιοθήκη του γράφοντα, ο οποίος από τύψεις και μόνο δεν είχε φροντίσει να την αποσύρει). Με τη Μεταπολίτευση, έκαστος εξαργύρωσε τα πεπραγμένα του και ορισμένοι πάλι, μη θεωρώντας ότι ο πνευματικός και καλλιτεχνικός σκοταδισμός παρήλθε (και ως εκ τούτου ακόμη οφείλουν) δεν εξαργύρωσαν τίποτα. Οι μετέχοντες μουσικοί στην Ορχ. «Παναρμόνια» (οι πλείστοι αναφέρονται σε ιδιαίτερα λήμματα): Αλεξανδράτος Σπύρος (τρομπόνι), Αμαραντίδης Αμάραντος (κλαρίνο), Άνθης Σωκράτης (τρομπέτα), Αργυρόπουλος Γ. Χρήστος (τρομπόνι), Αργυρόπουλος Θ. Χρήστος (όμποε), Βλάχος Λευτέρης (τρομπόνι), Γαδέδη Στέλλα (φλάουτο), Γαγγάδης Γιώργος (βιολί), Γιάννου Δημήτρης (βιόλα), Γεωργίου Θωμάς (φλάουτο), Γκέρτσος Γιώργος (τούμπα), Διάκος Νίκος (ταμπούρο), Δουμπός Αλέκος (ταμπούρο), Ehlers Diane (βιόλα), Ζουγανέλης Γιάννης (τούμπα), Θεοδώρου Θοδωρής (βιολί), Ιωνάς Αλέκος (τσέλο), Ιωαννίδης Μάκης (τρομπέτα), Καλιανός Στάθης (κρουστά), Καβαλλιεράτος Άκης (αρχιμουσικός), Καζιάνης Σπύρος (φαγκότο-κοντραφαγκότο), Καλεθριανός Γιάννης (βιολί), Καλογερόπουλος Τάκης (αρχιμουσικός), Καλογρίδου Άννα (τσέλο), Κανάς Μπάμπης (κρουστά), Καμαριανάκης Ρούσσος (κοντραμπάσο), Καραγιάννης Γιώργος (κλαρίνο), Καραγιάννης Διαμάντης (κόρνο), Καρακίτσος Χρήστος (τρομπέτα) Καψάλης Βύρων (βιολί), Κολοβός Ηλίας (κλαρίνο), Κονιδάρη Βάσω (βιολί), Κορδομπούλης Βαγγέλης (πιάνο), Κουρούκλης Αντώνης (κόρνο), Κούφαλης Γιάννης (κλαρίνο), Κρίθαρη Αλίκη (άρπα), Κυριακίδης Κώστας (τρομπέτα), Κωβαίος Αντώνης (βιολί), Κωνσταντίνου Νικηφόρος (βιολί), Λαμπανάρης Αχιλλέας (βιολί), Λούκας Κώστας (βιολί), Μαζαράκη Σοφία (τραγούδι & ταμίας στο ΔΣ επί προεδρίας Καλογερόπουλου), Μανδηλαράς Γιάννης (βιόλα), Μανδίκου Νατάσα (βιολί), Μαραγκοπούλου Μαίρη (βιολί), Μιχαήλ Πέτρος (κόρνο), Μοντεσάντος Θοδωρής (βιολί), Μουρίκης Νίκος (κόρνο), Μπαλτάς Άλκης (βιόλα), Μπάσσιας Μιχάλης (κόρνο), Μπουρανής Γιάννης (τρομπόνι), Νευράκης Νικηφόρος (κρουστά), Νικολούζος Σπύρος (βιολί & κλαρίνο), Οικονόμου Μίλτος (φαγκότο), Παναγοπούλου Μαρίνα (βιόλα), Παπαδημητρίου Αντώνης (βιολί), Παπαϊωάννου Ερμής (βιολί), Παπαστάμου Ακριβή (βιολί), Παπαστάμου Κώστας (βιολί), Παπαστεφάνου Ιλεάνα (όμποε), Πατσουράκος Θόδωρος (βιολί), Πομακίδης Τάκης (τύμπανα), Πρωτοπαππάς Πέτρος (φλάουτο), Πύρρου Γεωργία (τσέλο), Πύρρου Ουρανία (πιάνο) Ραϋμόνδος Μεμάς (τρομπέτα), Σαμοΐλης Κων/νος (φαγκότο & αντιπρόεδρος του ΔΣ επί προεδρίας Τσούρα), Σκούρας Βαγγέλης (κόρνο), Στέφος Παναγιώτης (τρομπόνι), Σούτης Αναστάσης (κοντραμπάσο), Σπίνουλας Νίκος (κόρνο), Σπυρίδης Λάζαρος (κοντραμπάσο), Τσιώλης Γιάννης (βιόλα), Τζουνάκου Οδέττη (βιολί), Φαρμακίδης Μάξιμος (κοντραμπάσο), Φίλιππας Παναγιώτης (βιολί), Φρέρης Δημήτρης (τσέλο), Χριστοπούλου Ροζίνα (φλάουτο), Χριστόπουλος Βαγγέλης (όμποε-κορ ανγκλαί).

Πηγές

• Τάκης Καλογερόπουλος, Λεξικό της Ελληνικής μουσικής, εκδόσεις Γιαλλελή, 2001