Σπινέλλης Λουδοβίκος

Από Musipedia

(Spinelli, Σπινέλης,Σπινέλλι) (Σύρος 1872 - Αθήνα 1904, κατά τον Ι. Γιαννούλη γεννήθηκε το 1871). Μουσουργός και αρχιμουσικός με μεγάλη προσφορά στην ελληνική λυρική τέχνη. Υπήρξε συνιδρυτής με τον Λαυράγκα του "Γ' Ελλ. Μελοδράματος" και δ/ντής της ορχήστρας του. Ήταν γιος Ιταλών εγκατεστημένων στη Σύρο (ο πατέρας του Delfino Spinelli διετέλεσε φλαουτίστας στην Πετρούπολη και κατόπιν εγκαταστάθηκε στη Σύρο, τουλάχιστον από το 1869, ως δάσκαλος μουσικής και για 3 δεκαετίες αρχιμουσικός της τοπικής Φιλαρμονικής). Ήταν μάλλον λεπτός και πολύ μελαχροινός με μαύρα μαλλιά (έφερε το χαϊδευτικό όνομα Τζιτζίνος). Εκτός από την αξιοσημείωτη μουσική του μόρφωση (που πήρε από τον πατέρα του, αλλά και στο Μιλάνο), ήταν ταυτόχρονα εξαιρετικός πιανίστας και καλός συνθέτης. Το 1890 βρίσκεται στην Πόλη, όπου εμφανίζεται με το ήδη διαλυμένο "Β' Ελληνικό Μελόδραμα" του Ι. Καραγιάννη. Το 1891 έρχεται και εγκαθίσταται μονίμως στην Αθήνα. Διευθύνει τη Χορωδία του ωδικού θιάσου "Η Ένωσις" και μάλιστα στο "Αβερώφειον μουσικόν διαγώνισμα φωνητικής και οργανικής μουσικής" του 1892 παίρνει το Β' βραβείο. To 1993 αναλαμβάνει μουσικά καθήκοντα στον "[[Όμιλος_Φιλομούσων_<Ο_Απόλλων>_Αργοστολίου|Όμιλο Φιλομούσων]]". Ασχολείται επίσης με τη σύνθεση κωμειδυλλίων (έγραψε συνολικά 6) και στη συνέχεια, επιθεωρήσεων, τραγωδιών κ.λπ., ώσπου το 1899 που επανιδρύθηκε το Μελόδραμα (ως "Γ΄ Ελλ. Μελόδραμα" χάρη στις άοκνες και αφιλοκερδείς προσπάθειές του, αλλά και στην ισχυρή παρουσία του Δ. Λαυράγκα) αφιέρωσε ολόκληρη τη δράση του στην υπηρεσία των υψηλών λυρικών στόχων του. Ως αρχιμουσικός διηύθυνε την ιστορική "Πρώτη" της 14ης Απριλίου 1900, με την "Μποέμ" του Πουτσίνι. Τα κυριότερα έργα του Σπινέλλη (όπως τα έχει συγκεντρώσει ο Γ. Λεωτσάκος στο "Παγκόσμιο Βιογραφικό Λεξικό" της "Εκδοτικής Αθηνών"): α) Κωμειδύλλια (όλα ανεβάστηκαν στην Αθήνα): "Το βιολί του μυλωνά" πάνω σε ιταλική κωμωδία (21.4.1892), "Αι συνέπειαι του πρώτου γάμου", πάνω σε έργο του Ευγ. Λαμπίς (13 Αυγ. 1892), "Ο γενικός γραμματεύς" του Η. Καπετανάκη (19.8.1893), "Ο Ανανίας εις δεύτερον γάμον" του Δ. Καλαποθάκη (11.7.1894), "Η τράτα του καπετάν Κωνσταντή" του Ιω. Λαΐου (3.9.1894). Αναφέρεται (περ. "Εστία", αρ. 31, 2.8.1892) ότι είχε συνθέσει τη μουσική ενός ακόμη 3πρακτου κωμειδυλλίου με τίτλο "Κοκκαλάκι της Νυχτερίδας" των Συριανών λογίων Μιχ. Δ. Γιαννουκάκη ("Αισώπου") και Γεωργ. Δ. Φακίρη που θα ανέβαζε ο θίασος της Ε. Παρασκευοπούλου. β) Επιθεωρήσεις, κ.λπ.: "Έπεσε" του Ν. Κοτσελοπούλου, μαζί με τον αρχιμουσικό Α. Ζάιλερ (23.2.1895), "Άνω κάτω" του Μ. Λάμπρου, (22.8.1895) και "Κρυφή αγάπη", δραματικό ειδύλλιο του (;)Κεπενέ (Δημοτικό Θέατρο Αθήνας, 29.10.1897). γ) Τραγωδίες: "Άττυς ο Λυδός" του Αντ. Αντωνιάδη, "Αίας" του Σοφοκλή (Δημ. Θέατρο, 8.4.1896), "Αντιόπη" του Δ. Βερναρδάκη (Θέατρο "Τσόχα", 17.6.1896) και "Μήδεια" του Ευριπίδη (Δημ. Θέατρο, 18.3.1903, τότε τον προσαγόρευσε επί σκηνής, προσφέροντάς του άνθινη λύρα ο "γλωσσαμύντωρ" Γ. Μιστριώτης). Αναφέρονται ακόμη ραψωδίες του για ορχήστρα, μία πάνω στα δημοτικά τραγούδια "Άιντε να πάμε Βλάχα" και "Κάτω στο γιαλό" (Α΄ βραβείο παμψηφεί Ολυμπιακής Εκθεσης από επιτροπή Γάλλων συνθετών, όπου μετείχαν οι Σαιν-Σάνς και Μασσνέ) και άλλη πάνω στο "Ο Κίτσος ο λεβέντης" καθώς και δημοφιλέστατα τραγούδια του: "Η πικρογελασμένη", η "Λίμνη του Μαρτίνου", "Στο χορό προχθές την είδα" (από τα πρώτα του), "Αγαπώ μια παντρεμένη", "Το τραγούδι του αράπη", κ.λπ. Ακόμη: "Τί βραδυά με φεγγαράκι" για χορωδία και μαντολινάτα (κατάλογος δίσκων ΗΜV του 1930, Αρχείο Στάθη Αρφάνη), 2 βαρκαρόλες (εκ των οποίων η μία: "Οι ψαράδες", σώζεται στο Αρχείο μας), ένα εμβατήριο, κ.λπ. Η μεταθανάτια τύχη των έργων του αγνοείται, αλλά βεβαιώνεται (Δουζίνας κυρίως, Μοτσενίγος) ότι πολλά ή σημαντικά εκδόθηκαν στο Λονδίνο από γνωστο Οίκο (μη κατονομαζόμενο). Εντοπίστηκαν 4 έργα του στη "Μουσική Εφημερίδα" του Ν. Λαμπελέτ (φωτοτυπίες των 3 τελευταίων, Μουσικό Αρχείο Γ. Λεωτσάκου): "Αντάτζιο" για μαντολίνο και πιάνο, "Πρώτος έρως" για φωνή και πιάνο (ποίηση Γ. Λαμπελέτ), "Μπεφάνα" πόλκα για μαντολίνο ή βιολί και "Ελεγεία" για πιάνο ("ρομαντική, με ενδιαφέρον αρμονικό ιδίωμα, ιδιαίτερα προχωρημένο για την τότε Ελλάδα", σχολιάζει ο Γ. Λεωτσάκος). Μια άλλη σχετικά άγνωστη δημιουργική πτυχή του Σπινέλλη είναι η ενασχόλησή του με την εναρμόνιση της βυζ. μουσικής. Ας δούμε τί γράφει σχετικά ο Γεώργιος Ι. Χατζιδάκις στο βιβλίο του "Κρητική Μουσική" (Αθήναι 1958): "Πρὸ πεντήκοντα πέντε ἐτῶν τῇ προτροπῇ τοῦ ὑποφαινομένου, ὁ γνωστὸς μουσικοσυνθέτης Λ. Σπινέλλης ἀνέλαβε νὰ εἰσαγάγῃ τὴν πολυφωνίαν εἰς τὸν ναὸν τῆς Ἁγίας Τριάδος εἰς τὸν Πειραιᾶ καὶ νὰ ἐναρμονίσῃ τὰ ἐκκλησιαστικὰ τροπάρια....Καὶ ἐνηρμόνισε ἐπιτυχῶς τινὰ τούτων, καθ' ὑπαγόρευσιν τοῦ κειμένου αὐτῶν ὑπὸ γέροντος ἱεροψάλτου τῆς Κων/πόλεως, γνωρίζοντος τὴν ἀρχαίαν Βυζαντινὴν γραφήν, ἀλλ' ἡ ἀπόπειρα αὓτη ἀπέτυχε, διότι ὁ ἀνωτέρω μουσικοδιδάσκαλος ἦτο καθολικὸς καὶ οἱ ἱεροψάλται τοῦ ναοῦ, δι' ἐπαγγελματικοὺς λόγους ἐ ξήγειρον τὸ ἐκκλησίασμα ἐναντίον του, διότι " <ἐβάλαμε Φράγκους εἰς τὴν ἐκκλησίαν >. Καὶ οὓτως ὁ ἄξιος οὗτος ἀνακαινιστὴς πολὺ ἐνωρὶς ἀπεχώρησε ". Λέγεται επίσης ότι ο Σπινέλλης επιστρατεύτηκε και πήρε μέρος στον Πόλεμο του 1897, όπου κρυολόγησε βαριά κι αυτό του υπέσκαψε σιγά-σιγά την υγεία. Πέθανε τη νύχτα της 25ης προς 26η Απριλίου 1904 (π.η.) ύστερα από μακρά και επώδυνη αρρώστεια. Ο Δ. Λαυράγκας γράφει γι’ αυτόν στα "Απομνημονεύματά" του: "Ητο, προ παντός, άνθρωπος ειλικρινής, τίμιος εργατικός και αφιλοκερδής. Ήτο από τους ολίγους φίλους, στη σταθερότητα των αισθημάτων του οποίου είχα απόλυτον εμπιστοσύνην". Επίσης στα "Παναθήναια" (Μάιος 1904, σελ. 54) και πάλι ο Λαυράγκας, θρηνώντας την απώλεια του σπάνιου αυτού ανθρώπου και καλλιτέχνη, γράφει: "Ο φίλος μου ο στενός, ο πιστός μου συνεργάτης και συναθλητής. Μαζί του εχάθη ένας επίλεκτος αγωνιστής του καλού, μία ελπίς που πολλά υπέσχετο δια το μέλλον της ελλ. μουσικής τέχνης...".

Πηγές

• Τάκης Καλογερόπουλος, Λεξικό της Ελληνικής μουσικής, εκδόσεις Γιαλλελή, 2001