Συροαρμενική και ελληνική ασματογραφία

Από Musipedia

Μετάβαση σε: πλοήγηση, αναζήτηση

Όταν ο πολύς Henry Stevenson εξέδωσε την πραγματεία του "Du Rhythme dans l' E'glise Grecque" ("Περί του Ρυθμού στην Ελληνική Εκκλησία", Παρίσι 1876) στην οποία (ασχολούμενος ελάχιστα με τον ρυθμό ...) υποστήριξε, μεταξύ άλλων, ότι η μελέτη της Συριακής και της Αρμενικής ασματογραφίας (περιλαμβανομένων των μελωδιών και των ρυθμών τους) θα ωφελούσε πολύ την Eλληνική Yμνογραφία... κι ακόμα, ότι ο Ρωμανός ο Μελωδός, ο Κοσμάς ο Μελωδός, ο Ιωάννης ο Δαμασκηνός και άλλοι κορυφαίοι υμνωδοί της ελλ. εκκλησίας άντλησαν το υλικό τους από τη Συροαρμένικη μουσική παράδοση ..., ο Π. Κουπιτώρης του απήντησε με μία ομοιότιτλη διατριβή "Περὶ τοῦ ρυθμοῦ ἐν τῇ Ὑμνογραφίᾳ τῆς Ἑλληνικῆς Ἐκκλησίας" (Αθήναι 1978) όπου για το συγκεκριμένο ζήτημα γράφει τα εξής: "Ἀλλ' ἐπιτραπήτω μοι νὰ παρατηρήσω πρῶτον μὲν ὅτι οἱ πένητες ἀντλοῦσιν ἐκ τῶν πλουσίων καὶ οὐχὶ ἡ πλουσιωτάτη ἑλληνικὴ μετρικὴ καὶ μουσικὴ ἐκ τῶν πενητευουσῶν συριακῆς καὶ ἀρμενιακῆς. Ὅθεν τῶν χριστιανῶν μελῳδῶν οἱ μὲν Λατῖνοι ἐμιμήθησαν τοὺς Σύρους, συντιθέντες τὰς στροφὰς τῶν ποιημάτων ἐξ ἴσων στίχων, ὥσπερ ἐκεῖνοι, οἱ δ' Ἕλληνες ὑμνογράφοι κατὰ μίμησιν τῶν λυρικῶν ποιητῶν, συνετίθουν τὰ τοπάρια τῆς ἐκκλησίας συνήθως ἐκ στίχων καὶ κώλων ἀνίσων. Ἔπειτα παρατηρῶ ὅτι ἡ ἑλληνικὴ γλῶσσα καὶ τὰ ἀχώριστα ταύτης μέτρα. ῥυθμοὶ, ποίησις καὶ μουσικὴ ἦσαν πρὸ αἰώνων εἰσηγμένα ἀπὸ τοῦ μεγάλου Ἀλεξάνδρου καθ' ὅλην τὴν Μικρὰν Ἀσίαν, τὴν Ἀρμενίαν, τὴν Συρίαν, τὴν Παλαιστίνην καὶ τὴν Αἴγυπτον. Καὶ τοσοῦτον ἐκαλλιεργεῖτο ἐν ταῖς χώραις ταύταις ἡ ἑλληνικὴ παιδεία, ὥστε ἡ Ἀντιόχεια, ἡ Ἀλεξάνδρεια καὶ ἡ Ταρσὸς ἡμιλλῶντο πρὸς τὴν Ἔφεσον καὶ τὰς Ἀθήνας, ἔν τισι δε τούτων ὑπερέβαινε καὶ αὐτὰς τὰς Ἀθήνας, ὡς ἐν Ταρσῷ τῆς Κιλικίας κατὰ Στράβωνα (παραθέτουμε το σχετικό απόσπασμα στο λήμμα Εβραϊκή μουσική και Ορθοδοξία). Δῆλον δ' ἐκ τούτων ὅτι οἱ εἰρημένοι ὑμνογράφοι ἐγεννήθησαν καὶ ἀνετράφησαν ἐν τῇ ἑλληνικῇ παιδείᾳ καὶ ἦσαν ἐγκρατέστατοι ἑλληνισταὶ οὐχὶ ὑποδεέστεροι τῶν Ἑλλήνων. Διὸ καὶ ἐμιμήθησαν πιθανώτατα τῶν ἀρχαίων ᾀσμάτων τὰ μέλη, ὅσα ἐσώζοντο ἔτι τότε συνδιατηρηθέντα ἤ επιζήσαντα τοῖς ποιήμασι. Πρὸς τούτοις παρατηρῶ ὅτι κατὰ Χρίστιον (Christ, σελ. ΧVI) ἐκ τῶν χειρογράφων τοῦ Ὠριγένους ἐδημοσιεύθησαν ὀκτὼ ᾄσματα τῶν Γνωστικῶν εἰς τὸν Ναζωραῖον ἤ Ἀδάμαν συριστί γεγραμμένα, καὶ ἕξ στροφαὶ τοῦ ὕμνου τῶν Ὀφιτῶν, ἅς ὁ Ὠριγένης διέσωσεν ἐν τῷ κατὰ Κέλσου βιβλίῳ (6,3), ἐκ τῆς συριακῆς εἰς τὴν ἑλληνικήν μετενηνεγμένας. Κρίνεται δἐ τὀ ὕφος καὶ τούτων καὶ ἐκείνων σκοτεινὸν καὶ ἀσαφὲς περὶ τὰς ἐννοίας, καὶ καθόλου καὶ ἄκομψον καὶ τερατῶδες. Διὰ ταῦτα πολύ ἀμφιβάλλω, ἄν ἠδύναντο ταῦτα νὰ προστήσωσιν ἑαυτοῖς ὡς πρότυπα μιμήσεως καὶ νὰ ἀφεληθῶσιν ἐκ τῶν ξένων ὑποδειγμάτων οἱ τῆς ἑλληνικῆς ἐκκλησίας ὑμνογράφοι, παρορῶντες τὸν ἀκένωτον πλοῦτον τῶν παλαιῶν Ἑλλήνων" (!...). (Βλέπε και στο ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ: "Πρόλογοι του Δαμασκηνού").

Πηγές

Ανακτήθηκε από το "http://www.musipedia.gr/wiki/%CE%A3%CF%85%CF%81%CE%BF%CE%B1%CF%81%CE%BC%CE%B5%CE%BD%CE%B9%CE%BA%CE%AE_%CE%BA%CE%B1%CE%B9_%CE%B5%CE%BB%CE%BB%CE%B7%CE%BD%CE%B9%CE%BA%CE%AE_%CE%B1%CF%83%CE%BC%CE%B1%CF%84%CE%BF%CE%B3%CF%81%CE%B1%CF%86%CE%AF%CE%B1".