Φυσιογνωμίες κοντά στη Μουσική
Από Musipedia
Εδώ περιλαμβάνονται προσωπικότητες του παρελθόντος--μακαριστοί πνευματικοί άνθρωποι της νεότερης Ελλάδας καθώς και νεότεροι, που αν και δεν ήταν μουσικοί με τη στενή έννοια, βοήθησαν ολόψυχα τη Μουσική: Γκίκας Γιάννης Π. (1930-2000). Ποιητής, πεζογράφος και λαογράφος, με μεγάλη προσφορά στους τομείς που υπηρέτησε. Ήταν αρβανίτικης καταγωγής και το 1986 τιμήθηκε με το Α΄ κρατικό βραβείο ταξιδιωτικών εντυπώσεων για το 5τομο έργο του «Τα κάστρα, ταξίδια στην Ελλάδα του θρύλου και της πραγματικότητας». Μεταξύ των πολλών βιβλίων του και ορισμένα με εξαιρετικά ενδιαφέρον μουσικο-λαογραφικό περιεχόμενο, όπως: «Αρβανίτικα τραγούδια του Καβο-ντόρο» (1962), «Μουσικά όργανα και λαϊκοί οργανοπαίχτες» (1975), «Οι Αρβανίτες και το αρβανίτικο τραγούδι στην Ελλάδα» (1978), κ.λπ. Λαμπάκης Γεώργιος (1851-1912). Υφηγητής της χριστιανικής αρχαιολογίας στο Παν/μιο Αθηνών και ιδιαίτερος γραμματέας της βασίλισσας Όλγας. Ήταν οπαδός της εναρμόνισης της βυζ. μουσικής και συνετέλεσε αποφασιστικά στη συγκρότηση του ανακτορικού Χορού. Μαρτινέγκος Ισαβέλειος-Ελισαβέτιος (Ζάκυνθος, 1832-1885). Αξιόλογος ποιητής και διανοούμενος, γιος της περίφημης Επτανήσιας λογίας Ισαβέλας (Ελισάβετ) Μαρτινέγκου, της γνωστής για την "Αυτοβιογραφία" της (που πέθανε τον χρόνο της γέννησης του, γι’ αυτό και του έδωσαν το όνομά της). Γνωστός και ως Ζαμπελάκης, σπούδασε φιλολογία και έγινε κάτοχος πολλών γλωσσών (ιταλικής, λατινικής, γερμανικής, γαλλικής και αγγλικής) αλλά και των αντίστοιχων φιλολογιών! Ασχολθηκε με ποιητικές μεταφράσεις. Έγραψε: "Το κοιμητήρι" (αποδιδόμενο άλλοτε στον Σολωμό), "Οι τρεις καλλιτέχναι ή το ιδανικόν" (1854), "Φροσύνη" (μελόδραμα, που μελοποιήθηκε από τον Π. Καρρέρ και παραστάθηκε στη Ζάκυνθο), "Λάμπρος" (αδημοσίευτο μελόδραμα εμπνευσμένο από το ομώνυμο έργο του Σολωμού), "Ο Αλαμάνος" (με θέμα τη "βεντέτα" 2 οικογενειών). Το 1881 εξέδωσε στην Αθήνα την προαναφερόμενη «Αυτοβιογραφία» της μητέρας του (που ο ίδιος δυστυχώς λογόκρινε, λόγω "καθωσπρεπισμού"...). Μαυρομμάτης Ανδρέας (Κέρκυρα, 1822-1855). Λόγιος (συνεργάτης του Π. Αρμένη-Βράιλα) και μέγας μουσόφιλος. Δίδαξε φυσική και ανώτερα μαθηματικά στην "Ιόνιο Ακαδημία" (διορίστηκε το 1847) και διετέλεσε δραστήριο μέλος τόσο της "Εταιρείας των Φιλομαθών" όσο και της "Φιλαρμονικής Εταιρείας Κερκύρας". Μουστάκας Ευάγγελος (1864-1943). Διδάκτορας Φιλοσοφίας του Παν/μίου Αθηνών. Υπηρέτησε σε σχολεία Μέσης Εκπαίδευσης (Αθηνών-Πειραιώς) ώς το 1922. Συνέγραψε διδακτικά βιβλία της λατινικής γλώσσας και μονογραφίες σε ιστορικά και αρχαιολογικά θέματα της Αθήνας. Υπήρξε από τους συντελεστές της ίδρυσης του Α' Ελληνικού Μελοδράματος και της Φιλαρμονικής Εταιρείας Αθηνών. Μπαλάνας Σίμος (1830-1921). Δικηγόρος Αθηνών από το 1857, γιός του Κοσμά Μπαλάνα. Υπήρξε από τους ιδρυτές του Ωδείου Αθηνών και σύμβουλος στο Δ.Σ. του Ι. Επίσης, πρόεδρος του Φιλολογικού Συλλόγου "Παρνασσός". Μπεκές Όμηρος (Κων/πολις 1886 - Αθήνα 1970). O εκλεκτός ποιητής και διανοούμενος διετέλεσε πρόεδρος της προσωρινής Επιτροπής για την ίδρυση (15.10.1948) του "Συλλόγου Φίλων Βυζ. Μουσικής" και στη συνέχεια μέλος του ΔΣ (ώς τις 22.10.1949). Μπέρτος Νικόλαος (1885-1949). Σπούδασε στη Φιλοσοφική του Παν/μίου Αθηνών (διδάκτωρ) και διετέλεσε διαδοχικά: δάσκαλος, σχολάρχης, καθηγητής και έφορος αρχαιοτήτων. Έκανε ανασκαφές και ανακάλυψε χρυσούς θησαυρούς (σε τάφο της Μιδέας) και τον περίφημο "Τζόκεϋ" (Εύβοια). Το 1930 διορίστηκε δ/ντής Επιστημών και Καλών Τεχνών στο Υπουργείο Παιδείας και στη συνέχεια, ως γενικός γραμματέας του ίδιου Υπουργείου, συνετέλεσε στη δημιουργία των νέων σχολικών κτιρίων και πρωτοστάτησε στην ενίσχυση των Επιστημών και των Καλών Τεχνών (με τη δημιουργία των Οργανισμών: του Παν/μίου και του Εθνικού Θεάτρου καθώς και του θεσμού της απονομής βραβείων σε έργα καλλιτεχνών και λογοτεχνών). Το 1941, ήταν δ/ντής του Αρχαιολογικού Μουσείου και μετατέθηκε με αξίωση των Κατακτητών, στη θέση του δ/ντή Καλών Τεχνών του Υπουργείου Παιδείας. Από τη θέση αυτή, διοργάνωσε 3 επαγγελματικές Εκθέσεις (έργων λογοτεχνών, εικαστικών καλλιτεχνών και μουσουργών). Συνέταξε τον ιδρυτικό νόμο της ΚΟΑ (1942) συντελώντας έτσι στην ύπαρξή της. Το 1947 διορίστηκε δ/ντής της Εθνικής Πινακοθήκης. Νικολαΐδης Σταύρος. Ο γνωστός εκπαιδευτικός και πολιτευτής από τον Πόντο (Αλούτζια Νικοπόλεως 1890 ή 1891) ο οποίος από το 1926 εξελέγη επανειλημμένα βουλευτής Καβάλας και διετέλεσε υπουργός Εργασίας (1945) και Δημ.΄Εργων (1947-50), ήταν μέγας λάτρης της βυζ. μουσικής, την οποία παντοιοτρόπως διεκόνησε. Διετέλεσε επί σειρά ετών πρόεδρος του «Συλλόγου Φίλων Βυζ. Μουσικής». Ξύδης Θεόδωρος (Πύργος Ηλείας 1910). Φιλόλογος, ιστοριοδίφης της βυζ. υμνογραφίας και μελουργίας. Διετέλεσε επί σειρά ετών συνεργάτης της εφημερίδας «Ιεροψαλτικά Νέα». Δημοσίευσε πάνω από 50 μελέτες για την εκκλ. ποίηση, κ.λπ. Ξυλά Άννα. Λογία από τη Χίο και ερασιτέχνις πιανίστα. Διατηρούσε στην Αθήνα του Μεσοπολέμου το τελευταίο άξιο λόγου φιλολογικό σαλόνι. Μεταξύ των "θαμώνων" του ήταν οι Στρ. Μυριβήλης, Κ. Ουράνης, Κλ. Παράσχος, Δημ. Μητρόπουλος και άλλοι γνωστοί παράγοντες της καλλιτεχνικής-λογοτεχνικής προπολεμικής ζωής. Παπάζογλου Α. Ιωάννης (Σέρρες 1871 - Θεσ/νίκη 1909). Υπήρξε πρόεδρος του "Ορφέως" Σερρών και μέλος της επαναστατικής οργάνωσης "Φιλική Μακεδονική Εταιρεία". Διετέλεσε διερμηνέας του ελλ. Προξενείου. Το 1907 παραπέμφθηκε στο έκτατο στρατοδικείο Θεσ/νίκης, αλλά αθωώθηκε. Δολοφονήθηκε (ως εικάζεται) από πράκτορες του Νεοτουρκικού Κομιτάτου) στην προκυμαία της Θεσ/νίκης (17.12.1909). Παππαδήμος Α.Χ. Λόγιος μουσ/δάσκαλος του 19ου αι. Αναφέρεται ως φιλοπονότατος γενικός γραμματέας του "Εκκλησιαστικού Μουσικού Συλλόγου" Αθηνών. Παχυνάκης Κων/νος. Μικρασιάτης δ/ντής Εταιρείας Οίνων και Οινοπνευμάτων και μέλος του Κεντρικού Συμβουλίου Σμύρνης (1870-1927). Το 1914 συνελήφθη για την εθνική του δράση από τον Νουρεντίν πασά και καταδικάστηκε σε θάνατο. Όμως με την επέμβαση του μητροπολίτη Σμύρνης Χρυσόστομου η ποινή του μετατράπηκε σε ισόβια. Υπήρξε ιδρυτής της "Φιλαρμονικής Εταιρείας" (1895) και της Θρησκευτικής Αδελφότητος "Ευσέβεια" (1895). Πουλάκης Γρηγόριος. Σύγχρονος αρχιμανδρίτης και ένθερμος θιασώτης της βυζ. μουσικής. Σύμφωνα με πληροφορίες του Φιλ. Αθ. Οικονόμου («Βυζαντινή Εκκλ. Μουσική και Υμνωδία»,τόμος Β΄, σελίς 288) διετέλεσε πρώτος πρόεδρος του «Συνδέσμου Φίλων Βυζ. Μουσικής Ν. Ιωνίας Αθηνών» (1951) και επανεκλέχτηκε το 1954. Υπό την ηγεσία του, ο Σύνδεσμος ανέπτυξε αξιόλογη δράση, με οργανώσεις συναυλιών, ίδρυση φροντιστηρίου βυζ. μουσικής, δημοσιεύσεις, αρθρογραφίες και ποικίλες άλλες δραστηριότητες. Είναι εκδότης και δ/ντής του περιοδικού «Μηνύματα». Φιλαδελφεύς Χρίστος, Νικολαϊδης (Φιλαδέλφεια Μ. Ασίας 1808- Αθήνα 1892). Λόγιος και επιφανής εκδότης. Σπούδασε στη Σμύρνη και στην "Γκιλφόρδεια" Ακαδημία Κερκύρας. Κάτοχος πολλών ευρωπαϊκών και ανατολικών γλωσσών, εγκαταστάθηκε το 1850 στην Αθήνα και ίδρυσε (στην "πύλη της Αγοράς") εκδοτικό Οίκο με πλήρεις τυπογραφικές εγκαταστάσεις. Εξέδωσε πλείστα συγγράμματα σε διάφορες γλώσσες και βιβλία σχετιζόμενα προς την εκκλ. αλλά και την ευρωπ. μουσική. Το τυπογραφείο του τιμήθηκε με χάλκινο Μετάλλιο στην παγκόσμια Έκθεση (Παρίσι, 1898). Φιλόθεος Κύπρου. Αρχιεπίσκοπος Κύπρου (1734-1759). Γεννήθηκε στα Γαλάτα Κύπρου και εκπαιδεύτηκε στην Κων/πολη (Πατριαρχική Ακαδημία) όπου και εργάστηκε ως δάσκαλος. Στα επιτεύγματα της αρχιεπισκοπικής του θητείας προσμετράται η ίδρυση Σχολής ελλ. Γραμμάτων και εκκλ. Μουσικής στη Λευκωσία. Χέλμης Γεώργιος (Κάιρο 1891 - Αθήνα 1975). Θεατρικός επιχειρηματίας. Σπούδασε στην Σχολή των Εμπόρων της Χάλκης και στην Ανώτερη Σχολή του Λονδίνου. Ασχολήθηκε με τη βιομηχανία και το εμπόριο και από το 1919 αναμίχθηκε με το θέατρο. Το 1922 παντρεύτηκε τη Μ. Κοτοπούλη, με την οποία και συνεργάστηκε σε θεατρικές και κιν/γραφικές επιχειρήσεις. Ήταν στους ιδρυτές του Εθνικού Ωδείου και μετέσχε στο πρώτο ΔΣ του Ιδρύματος. Επίσης, κατά περιόδους, διετέλεσε γενικός δ/ντής της ΕΛΣ (1938-1939, 1949 και 1957).
Πηγές
- Τάκης Καλογερόπουλος, Λεξικό της Ελληνικής μουσικής, εκδόσεις Γιαλλελή, 2001
